1949 CENEVRE SÖZLEŞMESİ UYARINCA YARALI VE ÖLÜ ASKERLERE UYGULANMASI GEREKEN İŞLEMLER

 

1949 III. Cenevre Sözleşmesi Bölüm III Bap II :

 

  • Madde 13: “harp esirlerine her zaman insanca muamele edilmesi şarttır”

 

  • Madde 14: “harp esirlerin şahıslarına saygı ve şereflerine saygı gösterilmesi har esirlerin hakkidir”.

 

  • Madde 15: harp esirlerini elinde tutan devlet, onları tedavi ettirmekle mükelleftir.

 

Dağlık Karabağ’da şehit düşen Azerbaycan askerlerinin çarpışmanın akabinde hayatlarını kayıp ettikleri bilinmediğinden ötürü, bir süre yaralı harp esiri statüsünde olduklarını değerlendirecek olursak, şahıslarına insanca muamele edilmesi gerektiği ve hukuk tanımaz Ermenistan’ın onları tedavi ettirmekle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.

 

 

Ancak, terör devleti Ermenistan yine Cenevre Sözleşmesini ihlal etmeyi tercih etmiş ve kendini uluslararası kamuoyunda acındırmaya devam etmektedir. Örneğin, Fransa’nın Lyon III’te bulunan Jean Moulin Üniversitesi, Ermenistan’daki Fransız Üniversitesinde okuyan öğrencilerin savaşmaya gidip ölmelerini, kendi okulunun öğrencilerine acındırarak anlatan bir mail yollamıştır. Lyon III Üniversitesinin Hukuk Fakültesi ise, aralarında ki bağı belirterek bir tweet atmıştır[1].

 

 

Böylelikle, Ermenistan’a hatırlatılmalıdır ki Azerbaycanlı savaş esirleri varsa, onlara insanca ve saygılı bir şekilde davranmalıdır. Bu bir seçenek değil, Ermenistan’ın bir yükümlülüğü ve görevidir.

 

 

Cenevre Sözleşmesi uyarınca, düşman askerlerinin ölümü halinde onların cesetlerine ve mezarlarına saygı gösterilmelidir. Başka bir ifade ile, kişinin haysiyetine saldırmak yasaktır. Ölen kişinin cesedi mümkün olduğunca çabuk, onun dini ve vecibelerine uygun ve saygılı bir biçimde defnedilmelidir.

 

 

Çatışmaya ara verilmesi veya bitmesi halinde, taraflar birbirlerine karşı taraftan ölenlerin isimlerini paylaşmak zorundadır.

 

 

Çatışmanın başlangıcında tarafların bir “Mezarlıklar Servisi” kurmaları gerekmektedir.

 

 

1949 Cenevre Sözleşmesi EP II Bölüm 2 madde 4: “Özgürlükleri sınırlandırılmış olsun olmasın, muhasamata doğrudan katılmayan ya da katılmaya son veren tüm kişilerin kişiliklerine, şereflerine, Kanaatlarına ve dini ibadetlerine saygı gösterilmesini isteme hakları vardır. Her türlü durumda herhangi bir aleyhte ayrım gözetilmeksizin her türlü yerde insanca muamele göreceklerdir. Kimsenin hayatta kalmaması emrinin verilmesi yasaktır.”.

 

 

1949 I. Cenevre sözleşmesi madde 17: “ölenlerin şerefleri surette ve mümkün ise mensup bulundukları dinin merasimiyle gömülmesi ve mezarlarına hürmet edilmesi ve bunların mümkün olduğu takdirde milliyetlerine göre bir araya toplanması ve tekrar bulunabilecek şekilde işaretlenmesi ve bakılması hususlarına dikkat edecekler ve bu maksatla, muhasamatın basında resmî olarak bir mezarlık servisi kuracaklardır”.

 

 

1949 III. Cenevre sözleşmesi madde 120: Esarette olmuş olan harp esirlerinin ölüm nedeni ve tarihi, ölümün sebebi, defin mahal ve tarihi ile, mezarın teşhisi için gerekli şekilde listelenmelidir ve haklarında rapor hazırlanmalıdır. Mezarları, mezarlar servisi tarafından muhafaza edilmelidir.

 

 

1949 Cenevre sözleşmesi EP I madde 34 : “Ölen kişilerin kalıntıları ya da mezarlıkları, Sözleşmeler ve işbu Protokol uyarınca daha elverişli bir muameleye tabi olmadıkları durumlarda, işgale ya da işgal ve muhasamatın sonucu olarak gözaltına alınmaya bağlı sebeplerden dolayı olmuş olan kişiler ile muhasamat sonucu öldükleri ülkenin vatandaşı olmayan kişilerin kalıntılarına saygı gösterilecek ve bütün bu kişilerin mezar(lık) alanları, Dördüncü Sözleşme’nin 130.maddesinde öngörüldüğü üzere saygı ve bakım görecek ve işaretlenecektir.”

 

 

Sonuç olarak ise, Ermenistan Parlamentosu Başkan Yardımcısı Alen Simonyan cephede şehit olan Azerbaycan askerlerinin naaşlarını domuzların yediğini gösteren fotoğrafı paylaşması, hukuk tanımaz ama Azerbaycan tarafından sıkınca her fırsatta uluslararası hukuka ve sözleşmelere sığınan Ermenistan’ın Cenevre Sözleşmelerini bir kez daha ihlal ettiği tarihe not edilmiştir.

 

 

[1] https://twitter.com/Droit_Lyon3/status/1324680313499516928?s=20