AMAN-2021 Tatbikatı ve Türk Deniz Kuvvetleri

12 Şubat 2021

Küresel siyasette doğunun güçlenmeye başlaması, akabinde Asya ülkelerinin de uluslararası arenada birer aktör olarak ön plana çıkmalarına sebep olmuştur. Bu durum özellikle Basra Körfezi, Hint Okyanusu ve Güney Çin Denizi’nin ticari, askeri ve jeopolitik önemini artırmıştır. Böyle bir ortamda 7’ncisi düzenlenecek olan AMAN-21 Tatbikatı, dünyanın önde gelen deniz güçlerinin katılımıyla Pakistan’ın ev sahipliğinde gerçekleşecektir.

“Aman” isminin Urdu dilinde “barış” manasına gelmesi ve sloganının “Barış için birlikte” olması tatbikatın ana temasını vurgular niteliktedir.

Deniz güvenliğine tehdit oluşturan korsanlık, terörizm ve diğer suçlarla mücadelede uluslararası iş birliğine teşvik etmeyi, bölgesel barış ve istikrara katkıda bulunmayı amaçlayan tatbikat, aynı zamanda bölgesel ve küresel aktörler arasında müşterek çalışmayı pekiştirerek bölgeler arasında köprü görevi görmektedir. Bu bağlamda Hürmüz Boğazı ve Hint Okyanusu’nun kesişim noktasında gerçekleşecek tatbikat, Pakistan’nın Karaçi ve Gwadar limanları ile İran’ın Çabahar Limanı açıklarında Umman Denizi’nde, 43 ülkenin katılımıyla 11-16 Şubat tarihleri arasında icra edilecektir. Katılımcı ülkelerden 11’i fiili olarak yer alırken 30’dan fazla ülkede gözlemci olarak yer alacaktır. AMAN-2021 Tatbikatı, liman ve deniz safhaları olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilecektir. Liman safhası, seminerler ve gösterilerle uluslararası buluşmalara ev sahipliği yaparken deniz safhası ise arama-kurtarma ve korsanlıkla mücadele gibi konularda taktiksel manevralardan oluşacaktır.

Tatbikata Pakistan’ın yanı sıra Türkiye, ABD, İngiltere, Rusya, Çin, Japonya, Filipinler, Malezya, Sri Lanka ve Endonezya da hava ve deniz unsurlarıyla birlikte katılacaktır. Türkiye, Türk Deniz Kuvvetlerine bağlı 2 deniz karakol uçağı, 1 SAS ve 1 SAT timiyle yer alacaktır.

Askeri ve diplomatik blokların bir arada bulunacağı AMAN-21 Tatbikatında Rus ve NATO deniz kuvvetleri birlikte yer alacaktır. Bu ikilinin en son 2011 yılında İspanya kıyılarında düzenlenen “Bold Monarch-2011” tatbikatından 10 yıl sonra bu etkinlikte bir araya gelmeleri tatbikata ayrı bir önem katmaktadır.

Yapılan açıklamaya göre Rusya, bu tatbikata Karadeniz Filosu’ndaki gemilerle katılmaktadır. Filoda bulunan Amiral Grigrovich fırkateyniyle beraber Dimitri Rogachev kıyı devriye gemisi, SB-739 yardım gemisi, bir deniz piyade birliği ve deniz helikopterleriyle Rusya, bu tatbikattaki yerini alacaktır.

Aman-2021 yapıldığı bölge bakımından da büyük önem arz etmektedir. Basra Körfezi’nin çıkış noktası olan Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi dünya petrol ticaretinin yüzde 33’üne ev sahipliği yapması nedeniyle özellikle Çin gibi enerjide dışa bağımlı olan ülkeler için çok büyük bir önem taşır. Ayrıca Çin’in “bir kuşak bir yol” projesini ortaya atması ve proje kapsamında Pakistan’ın Gwadar Limanı’nı kiralayıp işletmeye başlaması da bölgedeki ticaretin hacmini artırmıştır ve Hindistan – ABD ittifakına karşılık Çin- Pakistan ilişkilerini zirveye taşımıştır. Dolayısıyla bu suyolu, gerek enerji taşıması gerekse Asya ile Avrupa ticaretinin kavşak noktası olması bakımıyla dünyanın önemli suyolları arasındadır. Tatbikatı muadillerinden ayıran diğer özelliği ise küresel rakipleri, husumetli ülkeleri bir araya getirmesi olmuştur. ABD’nin Çin, İran veya Rusya gibi husumetli olduğu ülkelerle bir araya gelmesine vesile olmuştur. Gerek yapıldığı bölgenin jeostratejik özelliği gerekse askeri blokları bir araya getirmesi, tatbikatın önemini bir üst seviyeye çıkarmaktadır.

AMAN-2021, Kasım 2020’de gerçekleştirilen “Malabar-2020 Deniz Tatbikatı”na cevap niteliği de taşımaktadır. Malabar Tatbikatı “Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD)”nda yer alan Hindistan, Japonya, ABD ve Avustralya’nın katılımıyla Hint Okyanusu’nda gerçekleştirilmiştir. Esasen Çin’e karşı gözdağı verme amacı taşıyan bu tatbikat Hindistan özelinde Çin’e ilaveten Pakistan’a karşı da gözdağı niteliğindedir. Hindistan, ABD ile yaptığı iş birliğiyle Pakistan’a mesaj vermek istemiştir. Pakistan ise yapmış olduğu AMAN-2021 Tatbikatı’na sağlanan geniş katılımla küresel iş birlikleri kurabildiğini göstermiş ve Hindistan’ın bu gözdağına yanıt vermiştir.

Pakistan, Çin ve Türkiye’den satın almış olduğu gemiler ve iş birlikleriyle donanmasını güçlendirme yoluna gitmiştir. Böylece Hint Okyanusu’nda komşusu ve rakibi olan Hindistan’a karşı dengeleyici bir güç olma yoluna girmiştir. Pakistan,  fırkateynler, denizaltıları ve botlarla bu tatbikata katılım sağlayarak, donanmasının gücünü, kabiliyetini ve girişimlerinin sonuçlarını tüm dünyaya gösterme fırsatı elde edecektir. Çin ve Türkiye ile giriştiği iş birlikleri, Hindistan’ı rahatsız etmiş, Hintli yetkililer bu rahatsızlıklarını yaptıkları açıklamalarla dile getirmişlerdir.

AMAN-2021 tatbikatının askeri, siyasi, diplomatik anlamının yanı sıra Türkiye açısından bütün dünya denizlerinde bayrak gösterme ve Cumhuriyet Donanmasının eriştiği güç noktaları başta olmak üzere denizcilik ve mühendislik boyutları da var.

11- 16 Şubat tarihleri arasında icra edilecek olan bu çok uluslu tatbikat Cumhuriyet Donanmasının Akdeniz, Karadeniz gibi çevre denizlerinin ötesinde okyanuslarda bayrak göstermesi açısından sembolik bir öneme sahip. Böylece Türkiye, bu tatbikat sayesinde denizcilik alanında okyanuslarda da bayrak göstererek küresel bir güç olma yolunda büyük bir adım atmaktadır.

Bir yarımada ülkesi olarak Türkiye’nin denizcileşemeden var olamayacağı gerçeği karşısında, denizciliğin önemli unsuru donanmaların da dünya denizlerinde gerek diplomatik gerekse saygınlık açısından varlık göstermeleri son derece önemli. Bu açıdan Mavi Vatan doktriniyle denizcileşme iradesi gösteren Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk’ün 1924 yılında Hamidiye Kruvazörü’nü ziyareti sırasında hatıra defterine yazmış olduğu: “Hudutlarının mühim ve büyük aksamı deniz olan Türk devletinin donanması da mühim ve büyük olmak gerektir. O zaman Türk Cumhuriyeti daha müsterih ve emin olacaktır. Mükemmel ve kaadir bir Türk Donanmasına malik olmak gayedir…”[1] hedefi doğrultusunda MİLGEM projesiyle kendi tasarımı gemilerini yapıp ihraç edebilecek seviyeye gelmiş ve deniz gücü oluşturmada önemli bir adım atmıştır. Çevre denizlerin ötesinde, okyanuslarda donanma olarak bayrak gösterme; ithal gemilerle değil, ulusal sanayinin (tasarım ve inşa aşamaları başta her aşamasında) emeğiyle üretilmiş gemilerle anlam kazanmakta ve tabii güç ve saygınlık açısından kazanım sağlamaktadır.

Kendi tasarım gemilerini yapmaya MİLGEM projesiyle korvet ve fırkateynler yönünden başlamış olan Türkiye, mühendislik gücünü çok üst noktalara taşıyacağı amfibi hücum gemisi (LHD), uçak gemisi gibi projelerle donanmasını güçlendirmek ihtiyacındadır. TCG Anadolu gemisini 2021 yılında donanmaya katacak olmasına rağmen Türk savunma sanayinin tasarımı başta olmak üzere bu büyüklükte bir gemiyi kendi gücüyle destek almadan yapabilecek seviyeye gelmesi gerekmektedir. Ancak mühendislik ve bilim gücünü arttırarak savunma sanayiyi tam bağımsız hale getirmek mümkün. Bunun için ise Türkiye Cumhuriyetinin yetişmiş insan gücüne yatırım yapması dün olduğu gibi bugün de bir zaruret teşkil etmektedir.

BAU DEGS Araştırmacısı Hüseyin Anıl Kaya

BAU DEGS Gönüllü Araştırmacısı Kerem Ünal

KAYNAKÇA

Metel, Raşit. Atatürk ve Donanma. İstanbul: Deniz Basımevi, 1966.

Global Times. “Pakistani, Chinese navies play important roles in maintaining maritime order of Indian Ocean: Exclusive with Pakistan Navy chief.” Şubat 4, 2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://www.globaltimes.cn/page/202102/1214952.shtml .

Pakistan Today. “41-nation Aman-21 naval exercise to kick off in February.” Ocak 23, 2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://www.pakistantoday.com.pk/2021/01/23/41-nation-aman-21-naval-exercise-to-kick-off-in-february/ .

Dawn. “Navy’s Aman drill grows to host 45 countries”. Şubat 9, 2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://www.dawn.com/news/1606284 .

Sputnik. “Rusya ve NATO’dan 10 yıl sonra ilk ortak tatbikat.” Aralık 10, 2020. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://tr.sputniknews.com/savunma/202012101043376285-rus-gemileri-10-yil-sonra-ilk-kez-nato-ile-birlikte-tatbikat-yapacak/ .

Exercise Aman-2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://aman.paknavy.gov.pk/ .

Anadolu Ajansı. “AMAN-2021 deniz tatbikatı, Pakistan’ın ev sahipliğinde başlıyor.” Şubat 11, 2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/aman-2021-deniz-tatbikati-pakistanin-ev-sahipliginde-basliyor/2141308 .

Euronews. “ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya’dan ‘Çin’e karşı’ ortak deniz tatbikatı.” Kasım 3, 2020. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://tr.euronews.com/2020/11/03/abd-hindistan-japonya-ve-avustralya-dan-cin-e-kars-ortak-deniz-tatbikat .

Wion. “46 countries including Russia, NATO coming to Pakistan for maritime exercise.” Şubat 9,2021. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021. https://www.wionews.com/south-asia/46-countries-including-russia-nato-coming-to-pakistan-for-maritime-exercise-362476 .

[1] Raşit Metel, Atatürk ve Donanma. (İstanbul: Deniz Basımevi, 1966), 90

DİĞER YAZILAR

UZMANLAR HABER7’YE DEĞERLENDİRDİ: TSK FİLİSTİN’E GİDEBİLİR Mİ?
UZMANLAR HABER7’YE DEĞERLENDİRDİ: TSK FİLİSTİN’E GİDEBİLİR Mİ?
12 Mayıs 2021

İŞGALCİ İSRAİL YÖNETİMİ GÜNLERDİR GAZZE’Yİ BOMBALIYOR. YAŞANAN ZULME KARŞI MÜSLÜMAN ÜLKELERİN ADIM ATMASI BEKLENİYOR. UZMANLAR TSK SEÇENEĞİNİ HABER7’YE ANLATTI....

İsrail’in İç Siyaseti Açısından Mescid-i Aksa’dan Başlayarak Tüm İsrail ve Filistin’e Yayılan Kaos’un Bir Değerlendirmesi: Neden şimdi?
İsrail’in İç Siyaseti Açısından Mescid-i Aksa’dan Başlayarak Tüm İsrail ve Filistin’e Yayılan Kaos’un Bir Değerlendirmesi: Neden şimdi?
12 Mayıs 2021

  Birçok insan İsrail ve Filistin’de günden güne artan kaosu izlemekte ve kendine aynı soruyu sormakta: Bu olay neden...

KKTC’DE YAYIMLANAN TÜRKİYE DÜŞMANI AVRUPA GAZETESİNDEN, YİNE TEPKİ ÇEKEN HABER
KKTC’DE YAYIMLANAN TÜRKİYE DÜŞMANI AVRUPA GAZETESİNDEN, YİNE TEPKİ ÇEKEN HABER
12 Mayıs 2021

KKTC’de yayımlanan ve Türkiye karşıtlığı yapan Avrupa Gazetesi şimdi de “İşgal Müzesi” manşetiyle gündemde. Kuzey Kıbrıs’ta Rum taraftarı olarak...