İSTİKŞAFİ GÖRÜŞME MEKANİZMASI VE HUKUKİ SORUMLULUKLARI

12 Ocak 2021

Türkiye ve Yunanistan arasında, Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz’deki sorunları ele almak maksadıyla  25 Ocak 2021 tarihinde istikşafi görüşmelerin yapılacağı duyurulmuştur.

(Ek: https://www.trthaber.com/haber/gundem/turkiye-ve-yunanistan-istiksafi-gorusmelere-basliyor-546423.html)

Söz konusu istikşafi görüşmelerin önemi üzerine ilgili yazıyı kaleme almış bulunmaktayım. Şöyle ki: İstikşafi kelime anlamı itibarıyla Arapça bir kelime olup; Türk Dil Kurumu (TDK), “istikşaf” sözünün Arapça “keşf”ten türediğini belirtmiştir. Yani istikşafinin Türkçe anlamı, keşif ve tahkik etmeye çalışma anlamındadır. Sonuç olarak diplomatik bir dil olan “istikşafi görüşme” ise tanıma amaçlı görüşme anlamındadır.

Peki istikşafi görüşmenin hukuki önemi nedir?

İstikşafi görüşmenin hukuki önemine geçmeden evvel, hukuki öngörü sahibi olmanın öneminden bahsetmek gerekmektedir. Şu nedenle: hukuki öngörü sahibi olma sayesinde, mevcut veya muhtemel bir zararın meydana gelmesinden evvel, olası yargısal uyuşmazlıklar bakımından birtakım önlemlerin alınarak, usuli birtakım işlemlerin yerine getirilmesiyle; mahkeme karşısında hukuki olarak güçlü bir konumda olmayı sağlamaktadır.

Hukuki öngörünün önemini: 14 Aralık 2009 tarihli Bangladeş-Myanmar Deniz Alanlarının Sınırlandırılması Davası’nda görmekteyiz. Çünkü davada, karasularının sınırlandırılması bakımından öncelikle, taraflar arasında 1974 ve 2008 yıllarında yapılan görüşmelere ilişkin tutanakların hukuki niteliği üzerinde durulmuştur. Bangladeş tarafından söz konusu tutanakların, 1982 BMDHS’nin 15. Maddesi uyarınca bir anlaşma olduğu ileri sürülmüş, hatta taraflar arasında karasularının sınırının ilk olarak 1974 tutanağıyla belirlendiğinin ve 2008 tutanağıyla da teyit edildiğinin Mahkeme tarafından tespiti istenmiştir. (BANGLADEŞ – MYANMAR DENİZ ALANLARININ SINIRLANDIRILMASI DAVASI IŞIĞINDA ULUSLARARASI DENİZ HUKUKU MAHKEMESİ’NİN KURULUŞUNA İLİŞKİN BİR DEĞERLENDİRME sf.343, Ar.Gör.Merve ERDEM)

Myanmar ise, söz konusu tutanakların anlaşma değil, tutanağın muhtevasının iki taraf arasında devam eden müzakerelerin bir parçası olarak bazı teknik hususları açıklığa kavuşturmaktan ibaret olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca Myanmar tarafından, görüşmelere katılan delegasyonun bir uluslararası antlaşma imzalamak yetkisine haiz olmadığı iddia edilmiştir. (BANGLADEŞ – MYANMAR DENİZ ALANLARININ SINIRLANDIRILMASI DAVASI IŞIĞINDA ULUSLARARASI DENİZ HUKUKU MAHKEMESİ’NİN KURULUŞUNA İLİŞKİN BİR DEĞERLENDİRME sf.343, Ar.Gör.Merve ERDEM)

Bangladeş-Myanmar arasındaki Deniz Alanlarının Sınırlandırılması Davasından hareketle, ülkemizin Yunanistan ile yapacağı görüşmelerde, ileride olması muhtemel yargısal uyuşmazlığı baz alarak hareket etmesinde fayda vardır. Çünkü, istikşafi görüşmelerde, taraflar arasında tutulan tutanakların, mahkemede birer delil olduğunu göz önüne aldığımızda, bu tutanaklara uluslararası sözleşme niteliğini kazandırma gayretinden başlayarak tutanakların feragat, vazgeçme gibi içeriklere haiz olduğuna kadar birçok gayret ve çaba gösterilecektir.

Bu sebeple istikşafi görüşmelerde bulunan heyetin, uluslararası sözleşme imzalama yetkisinden, tutanakların içeriğinin nasıl doldurulmasına kadar birçok konuda yetkin, liyakat sahibi ve dikkatli olması gerekmektedir.

Avukat Ahmet Kolsuz

BAU DEGS Gönüllü Araştırmacısı

DİĞER YAZILAR

Grönland seçimlerini kazanarak Geleneksel Siumut Liderliğini Deviren Inuit Ataqatigiit
Grönland seçimlerini kazanarak Geleneksel Siumut Liderliğini Deviren Inuit Ataqatigiit
13 Nisan 2021

  Inuit Ataqatigiit Grönland seçimlerini kazanarak geleneksel Siumut liderliğini devirmiş oldu. Bu seçimlerde en önemli konuların başında Grönland’de yapılması...

Rusya’dan kritik ‘Kanal İstanbul’ ve ‘Montrö’ açıklaması: “Değiştirilmesi söz konusu değil.”
Rusya’dan kritik ‘Kanal İstanbul’ ve ‘Montrö’ açıklaması: “Değiştirilmesi söz konusu değil.”
10 Nisan 2021

BAU DEGS Başkanı Doç.Dr. Cihat Yaycı; “Hep başından beri söylediğim şeyi Rus Büyükelçi de söylemiş. Kanal İstanbul Montrö’yü etkilemez!!!”...