TÜRK SONDAJ GEMİSİ FATİH, İSTANBUL’DAN KARADENİZ’E YELKEN AÇTI

 

 

 

Türkiye ve Yunanistan, şiddetli bir deniz çatışmasını yatıştırmak için görüşmelere hazırlanırken, Ankara bu hafta Osmanlı İmparatorluğu’nun Akdeniz’in kontrolünü ele geçirmesine yol açan 16. yüzyıl deniz zaferini yücelten bir video yayınladı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Twitter’da paylaşılan ve yaklaşık yarım milyon kez görüntülenen video, eski deniz savaşların hikayelerini modern Türk savaş gemilerinin görüntüleriyle harmanlayarak, “Türkiye, çıkarlarını açık deniz sularında savunmalıdır” şeklinde bir mesaj veriyor.

 

 

Videoda ve beraberindeki şarkıda yer alan “Mavi Vatan” olarak adlandırılan bu doktrin, Rum ve Yunanlıların dar hatlarla Türkiye’yi “Ege ve Akdeniz kıyı sularında sınırlayan/sıkıştıran denizcilik iddialarına” meydan okumaktadır ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan hükümeti tarafından savunulmaktadır. Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki topraklara yönelik iddialı askeri müdahalelerini yansıtan politika, ortaya çıkışından itibaren geçen on yıldan fazla bir süre sonra geçen yıl önem kazanmıştır ve Doğu Akdeniz’deki çatışmayı pekiştirmektedir.

 

 

Doktrinin şekillenmesinde büyük rol oynayan emekli Tümamiral Cihat Yaycı, Türkiye’nin denizcilik politikasının Yunanistan ve Kıbrıs’ın “saldırgan pozisyonları” tarafından pekiştirildiğini söyledi ve Güney Kıbrıs’ın 2003 yılından bu yana bölge ülkeleriyle Doğu Akdeniz’de münhasır bir ekonomik bölgeye işaret eden bir dizi anlaşma imzaladıklarını belirtti. Yaycı’ya göre; “Türkiye ile denizleri paylaşmak istemediler, Türkiye’nin denizlerini ele geçirmek istediler. Türkiye bunu izin vermedi.”

 

 

Taraflar arasındaki anlaşmazlık, geçen Kasım ayında Türkiye’nin, Yaycı’nın on yıl önce bahsettiği ancak Atina’nın kendi deniz yetki alanları ile kesiştiğini iddia ettiği Libya ile deniz sınırı anlaşması imzaladığında tekrar patlak verdi. Libya ile yapılan anlaşmanın ardından, Ağustos ayında Ankara’nın Oruç Reis araştırma gemisini petrol aramak için Doğu Akdeniz’e göndermesiyle Yunanistan ile gerginlik tırmandı. Ankara, Oruç Reis’i limana geri getirdikten sonra Güney Kıbrıs ve Yunanistan’ın endişeleri azaldı ancak Güney Kıbrıs Türkiye’ye karşı AB yaptırımlarını talep etmekten geri durmadı.

 

 

Avrupa Birliği liderlerinin, Aralık ayında yapılacak Zirve toplantısında anlaşmazlığın çözümlenmesi için görüşmeleri bekleniyor.

 

 

“TEHDİT DEĞİL”

 

 

Türkiye’nin bütün vatanseverlik coşkusuna rağmen, Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın, bu hafta Yunanistan ile dört yıllık bir aradan sonra yeniden başlaması planlanan istikşafi görüşmelerde “çok yakında iyi bir ilerleme” olacağına inandığını söyledi.

 

 

Mavi Vatan ile ilgili Yunanlıların endişeleri konusunda Kalın; bunun başka hiçbir ülke için bir tehdit olmadığını söyledi. Kalın; “Türkiye’nin, Akdeniz’in uçsuz bucaksız deniz kıyısı olan bu deniz topraklarını, Akdeniz ülkeleri arasında gerilim ve sürtüşme kaynağı olmaktan çok fırsata dönüştürme fikrinde olduğunu” söyledi. Ayrıca Kalın, “Tabii ki, Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon kaynaklarını hakkaniyete dayalı olarak kapsayıcı ve adil bir model üzerinde anlaşmak için diyaloga ve müzakereye açığız” diye ekledi. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ise doğrudan Mavi Vatan hakkında yorum yapmayı reddetti.

 

 

Ancak Yunanistan genel olarak, Türkiye’nin Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki iddialarını reddetmekte ve Türkiye’nin kıyı devletine 200 mile kadar uzanan deniz yetki alanı içerisinde egemenlik hakları veren Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (BMDHS/UNCLOS) imzalamadığını savunmaktadır. Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias geçen hafta yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin yasadışı eylem ve provokasyonlarından vazgeçerek diyaloğu önceliği haline getireceğini umuyorum.” dedi.

 

FIRTINAYA YAKLAŞMA

 

Yaklaşan fırtınadan bir ipucu, Erdoğan’ın yaklaşık 462.000 km2’lik bir alanı kaplayan Mavi Vatan’ı gösteren bir harita önünde askeri bir törenle poz vermesiyle geldi -Türkiye’nin toplam yüzölçümünün yarısı büyüklüğünde – Ege, Doğu Akdeniz ve Karadeniz boyunca. Bu görüntü, Yunan gazetelerinde yer aldı ve Dendias, “Türkiye’nin kendisini bir ‘baş belası’ olarak konumlandırdığını söyledi. Her iki taraf da 2016’da bozulan istikşafi görüşmeleri sürdürme konusunda anlaşmalarına rağmen belirtilen bu harita, Türkiye ile Yunanistan’ın denizcilik iddiaları arasındaki büyük farkı ve aralarındaki uçurumu göstermektedir. Tartışmalı Doğu Akdeniz bölgesindeki keşif alanlarında tarafların örtüşen iddialara ilişkin bir grafik aşağıdadır:

 

 

https://graphics.reuters.com/TURKEY-GREECE/qmyvmbgynpr/GREECE-TURKEY.jpg

 

 

Bir röportajda Yaycı; Mavi Vatan’ın kökenini, hükümetin videosunda kutlanan 16. yüzyıl Osmanlı amiraline kadar dayandırdı. “Mavi Vatan kavramının asıl kurucusu, ‘denizleri kim kontrol ederse dünyayı kontrol eder’ diyen Barbaros Hayrettin Paşa’dır” diyen Yaycı, İstanbul’da Bahçeşehir Üniversitesi’nde bir deniz araştırma merkezi yönetiyor. Video, Osmanlı denizcilerinin Haçlılarla savaştığını, modern Türk savaş gemileri ve Türkiye’den gelen denizcilerin resimlerinin göstermektedir. Videoya, Mavi Vatan ile ilgili bir şarkı ve Erdoğan’ın okuduğu milliyetçi bir şiir eşlik ediyor. Video ile bağlantılı tarihsel paralellikler, Türk doğalgaz aramalarında da görülmektedir. Kıbrıs kıyılarında faaliyet gösteren bir sismik araştırma gemisinin ismi Barbaros Hayrettin, iki sondaj gemisi ise güçlü Osmanlı padişahlarının (Fatih ve Yavuz) adını taşımaktadır.

 

 

Bruxelles Marketing

 

Yazan: Daren Butler/İSTANBUL

 

Çeviren: Asya Ayrancı