Türk’ün Pençesi Metina’da: Pençe-Yıldırım

2 Mayıs 2021

 

23 Nisan’da Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Irak’ın kuzeyinde terör örgütü PKK’ya yönelik başlatılan Pençe-Şimşek ve Pençe-Yıldırım operasyonları hava ve kara operasyonları olmak üzere devam etmektedir. Harekatın icra edilme hedefi, Metina ve civarındaki PKK kamplarının imha edilip, PKK’lı teröristlerin etkisiz hale getirilmesi ve bölgede alan güvenliğini sağlamaktır. Pençe-Şimşek/Yıldırım operasyonları; Irak’ın kuzeyinde 2019 ve 2020’de yürütülen Pençe Operasyonlarının bir devamıdır.

Operasyon Alanı: Metina

Metina, Türkiye sınırına 10-15 km uzaklıkta olup, PKK’nın askeri, ideolojik ve lojistik kamp olarak iddia ettiği işgal ettiği alanlardan biridir. Metina, Şırnak ve Hakkari hududundaki karakollarımızı ve yerleşim yerlerini hedef alan PKK’lı teröristlerin aynı zamanda Türkiye’ye geçiş noktası olarak da görülmektedir. Metina’da yuvalanan teröristlerin ikmal ve tedarik hattı Gara ve Duhok ve civarı bölgelerden geçmektedir. Sinat, Haftanin ve Zap’ta 2019 ve 2020’de yürütülen Pençe operasyonları ile PKK’lı teröristlerin alan hakimiyeti ve direniş kabiliyeti daralmıştı. Bunun sonucunda da teröristler, savunma dengesini koruma iddiasıyla güneye çekilmiş ve bir kısmı Metina’da bir kapana kısılarak eylem olanakları zayıflatılmıştır.

PKK’lı teröristler, Metina’yı Sinat, Haftanin ve Zap gibi Türkiye sınırına yakın önemli güzergah noktası olarak görmektedir. Metina’nın terör unsurlarından arındırılması, Irak’ın kuzeybatısında oluşturulan güvenlik kuşağına stratejik bir katkı sunacaktır. Irak’ın kuzeybatısında gelişmekte olan güvenlik kuşağı, Türkiye’nin terörle mücadeledeki etkinliğini ve caydırıcılığını da sahaya yansıtmaktadır.

1990’dan 2020’ye ‘Güvenlik Kuşağı’ Stratejisi

Pençe Operasyonlarının başarısının temeli, TSK’nın ve MİT’in 1990-1999 yılları arasında Irak’ın kuzeyinde PKK’lı teröristlere karşı stratejik ve taktik planlamaya dayalı, psikolojik etki yaratan ve geniş kapsamlı yürütülen terör operasyonlarıdır. O dönemde icra edilen sınır ötesi terör operasyonları, TSK’nın terörle mücadeledeki başarısına güç katmış, bugün yapılan operasyonlara da tecrübe ve birikim sağlamıştır. 1990-1999 yılları arasında kararlılıkla yürütülen sınır ötesi terör operasyonlarını incelemeden ve kavramadan, bugün icra edilen Pençe Operasyonlarını yorumlamak doğru olmayacaktır.

Pençe-Şimşek ve Pençe Yıldırım operasyonlarının icra edildiği Metina’ya, 1990-1999 yılları arasında yapılan hava ve kara operasyonları öne çıkmaktadır. Söz konusu operasyonlar, bölgedeki güvenliği tehlikeye sokan ve hudutlarımızda tehdit teşkil eden terör unsurlarını sadece etkisiz hale getirmemiş, aynı zamanda bugün Irak’ın kuzeyinde ‘Güvenlik Kuşağı’ olarak adlandırdığımız stratejinin zeminini hazırlamıştır. O dönemde icra edilen operasyonlara göz atalım;

Kara Operasyonu (6 Mayıs 1992): TSK, Irak’ın kuzeyindeki PKK hedeflerine yönelik geniş kapsamlı bir kara operasyonu başlatmış, Metina ve Zap’ta yer alan terör unsurları ağır darbe alarak geri çekilmek zorunda bırakılmıştır.

Çelik 1 Harekatı (20 Mart-2 Mayıs 1994): 34 bin askerimiz Irak’ın kuzeybatısında yer alan Sinat, Metina, Haftanin, Zaho ve Batufa’ya yönelik zırhlı birliklerin de katıldığı geniş kapsamlı bir operasyon düzenlemiştir. Bu operasyonlar sonucunda da 555’i ölü, 13’ü yaralı toplam 568 terörist etkisiz hale getirilmiştir. (1)

Çelik Harekatı (Mart-1995) 35 bin askerimiz Irak’ın kuzeyinde 40 km derinliğe inerek PKK’lı teröristlere karşı geniş kapsamlı bir operasyon başlatmıştır. Sadece Sinat, Haftanin ve Metina kamplarında yuvalanan 1300 civarı terörist, harekat esnasında fazla kayıp vermeden güneye çekilerek alan savunmasını bırakmıştır. Harekatın stratejik ve psikolojik başarısı, PKK’lı teröristlerin alan hakimiyetini ve direniş pozisyonunu kırması olmuştur.

Çekiç Operasyonu (12 Mayıs-7 Temmuz 1997): TSK, Irak’ın kuzeyinde yer alan Zap, Haftanin, Metina ve Gara’daki PKK’lı teröristlere yönelik hava destekli icra ettiği kara operasyonunda çok sayıda teröristi etkisiz hale getirerek, PKK’lı teröristlerin söz konusu bölgelerdeki direnç kabiliyetini zayıflatmıştır. Sadece Zap’taki hedeflere yönelik icra edilen operasyonlarda yaklaşık 750 terörist etkisiz hale getirilmiştir. Genel olarak harekatın onuncu gününde etkisiz hale getirilen terörist sayısı ise 1750 olarak açıklanmıştır. (2)

Terörle Mücadelede Kilit Unsur: MİT

Unutulmamalıdır ki, Milli İstihbarat Teşkilatı’nın bugün sınır ötesinde terör örgütü PKK’ya karşı başarılı operasyonların ardında 1991’de Irak’ın kuzeyinde Duhok, Zaho, Erbil, Selahaddin ve Sidekan gibi bölgelerde yürüttüğü ve istihbarat koordinesinin zemini oluşturduğu faaliyetler yer almaktadır. MİT’in, 1991’den itibaren Irak’ın kuzeyinde PKK’ya yönelik başlattığı bu girişim sonucunda sınır ötesi operasyonların etki alanı ve hedef odağı güçlü bir boyut kazanmıştır.

Irak’ın kuzeyinde etkisiz hale getirilen veya yakalanan sözde üst düzey PKK’lı teröristler, MİT’in bölgedeki yoğun çalışmaları sonucunda gerçekleşmiştir. Söz konusu çalışmalar ve faaliyetler 1990-91 yıllarına kadar dayanmaktadır. PKK’lı teröristlerin Irak’ın kuzeyindeki kamp alanları dışında Duhok ve Erbil gibi yerleşim yerlerinde ideolojik yapılanma faaliyetlerini ortaya çıkaran ve bitirme noktasına getiren şüphesiz, Milli İstihbarat Teşkilatı’dır.

Günümüzde de Irak’ın kuzeyine yönelik icra edilen operasyonlarda, TSK’nın manevra kabiliyetine güç katan ve etki alanını genişleten Milli İstihbarat Teşkilatı’dır. Özellikle son dönemde Irak ve IKBY istihbarat teşkilatları ile geliştirilen ortak koordineli çalışmalar neticesinde, bölgedeki terör unsurları açık hedef haline gelmektedir. Keza, PKK’lı teröristlerin de en çok çekindiği ve korktuğu konu, MİT’in Irak ve IKBY istihbarat teşkilatları ile bölgedeki güvenliği sağlamaya ynelik adımlar atmasıdır.

Son olarak MİT, elde ettiği tecrübe ve birikim neticesinde Irak’ta 2003’te başlayan otorite boşluğuna karşı sınırlarımızdaki güvenlik paradigmalarını yeniden değiştirmiş, PKK’lı teröristleri sadece sahada askeri olarak hezimete uğratmamış, aynı zamanda psikolojik etki alanını genişletip PKK’lı teröristlerin ideolojik savunmasını da kırmıştır.

S/İHA Faktörü

Sınır ötesi operasyonlarda kara manevra kabiliyetimizi güçlendirdiğimiz en önemli nokta, şüphesiz S/İHA’lardır. 90’lı yıllarda yürütülen operasyonlarda teknoloji boşluğunun sahaya olumsuz etkileri vardı. Örnek vermek gerekirse; en küçü kara operasyonunda, faaliyet yürütülecek alana 1 tabur asker gönderilmekteydi. Bu durumda yaşayacağımız kayıplar, alan savunması bakımından vakit ve tatik planlamaya dayalı zorluk riskleri karşımıza çıkmaktaydı. Artık bu riskleri taşımamakla beraberinde, operasyonlar farklı boyut kazanarak stratejik noktaya ulaştı.

Artık icra edeceğimiz en küçük bir operasyonda sadece 1 ya da 2 S/İHA kullanıyoruz. Bunun sahada avantajlarını görmekle beraberinde stratejik taarruz faktörünü de yaşamaktayız. S/İHA’ların yakın/uzak takip sistemi ve bombalama mekanizması, operasyonların etkinliği ve caydırıcılığı bakımından büyük önem arz ediyor. Pençe-Şimşek ve Pençe-Yıldırım harekatlarında da S/İHA’lar aktif rol oynamakta, hem operasyon birliğinin hem de harekat alanının güvenliğini önemli derecede sağlamaktadır.

Sonuç Olarak;

TSK, 2018-2021 yılları arasında Irak’ın kuzeyine yönelik icra ettiği operasyonlar sonucunda bölgede güvenliği ve istikrarı güçlendirmiş, PKK’lı teröristlerin bölgedeki etki alanını kısıtlayıp hareket/direniş kabiliyetini zayıflatmıştır. TSK ve MİT tarafından yürütülen operasyonlarda da örgütün sözde üst düzey üyelerin etkisiz hale getirilmesi, PKK’lı teröristlerin sahada gösterdiği direnci psikolojik olarak yıpratmıştır. ‘Güvenlik Kuşağı’ çerçevesinde icra edilen taktik operasyonlar, hudutlarımızı güvence altına almayı ve gerçekleşebilecek terör eylemlerini bitirmeyi amaçlamaktadır.

Irak’ın kuzeyinde, 2018’de Kararlılık Harekatı ile başlayan bu süreç, bugün Pençe-Şimşek ve Pençe-Yıldırım operasyonları ile devam etmektedir. Irak, IKBY ve Türkiye arasında güvenlik mekanizmalarının geliştirilmesi neticesinde de, operasyonların etki alanı genişleyerek farklı bir boyut kazanacaktır. Kuşkusuz, Irak’ın kuzeyinde planlanan ‘Güvenlik Kuşağı’ stratejisinin yansımaları, Suriye’nin kuzeyinde terör örgütü YPG/SDG’ye karşı yürütülen operasyonlarda da görülmüştür, görülmeye devam edecektir.

Caner Çiftçi

BAU DEGS Gönüllü Destek Araştırmacısı

 

Yararlanılan Kaynaklar

1- (Vedat Yenerer, PKK’lı ‘Ateş Ortasında-Bir Savaş Muhabiri Anlatıyor’, 2001, s.165-172.)

2- (F. Bila, Komutanlar, s.185)

DİĞER YAZILAR

MEDYADA BAU DEGS
MEDYADA BAU DEGS
13 Mayıs 2021

12 MAYIS MEDYA BÜLTENİ YAZILI BASIN YANSIMALARI YENİÇAĞ GAZETESİ KÖŞE YAZARI HÜSEYİN MACİR YUSUF; “KKTC TANINMALIDIR” İSİMLİ YAZISINDA BAU...

UZMANLAR HABER7’YE DEĞERLENDİRDİ: TSK FİLİSTİN’E GİDEBİLİR Mİ?
UZMANLAR HABER7’YE DEĞERLENDİRDİ: TSK FİLİSTİN’E GİDEBİLİR Mİ?
12 Mayıs 2021

İŞGALCİ İSRAİL YÖNETİMİ GÜNLERDİR GAZZE’Yİ BOMBALIYOR. YAŞANAN ZULME KARŞI MÜSLÜMAN ÜLKELERİN ADIM ATMASI BEKLENİYOR. UZMANLAR TSK SEÇENEĞİNİ HABER7’YE ANLATTI....

İsrail’in İç Siyaseti Açısından Mescid-i Aksa’dan Başlayarak Tüm İsrail ve Filistin’e Yayılan Kaos’un Bir Değerlendirmesi: Neden şimdi?
İsrail’in İç Siyaseti Açısından Mescid-i Aksa’dan Başlayarak Tüm İsrail ve Filistin’e Yayılan Kaos’un Bir Değerlendirmesi: Neden şimdi?
12 Mayıs 2021

  Birçok insan İsrail ve Filistin’de günden güne artan kaosu izlemekte ve kendine aynı soruyu sormakta: Bu olay neden...