Yunanistan’ın AB’den NATO Üyesi Türkiye’ye Yaptırım Uygulaması Talebi Hukuka Aykırıdır

(BAU DEGS VE YAZARINA ATIFTA BULUNMADAN KULLANILAMAZ)

 

Medyada Yunanistan’ın, Avrupa Birliği’nden Türkiye konusunda acil bir toplantı talep ettiği yönünde haberler yer almaktadır. Anlaşmazlık Pazartesi günü, Ankara’nın “Oruç Reis” gemisini, Türkiye ve Yunanistan’ın deniz hakları için savaştığı Meis (Kastelorizo ​​) Adası açıklarına sismik araştırma yapmak üzere göndermesi sonrasında patlak verdi.

Yükselen tansiyonun ardından Yunanistan Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada “Dışişleri Bakanımız, Avrupa Birliği Dış İlişkiler Konseyi’nden acil toplantı talep edecek” denildi.

Mitsotakis, dün ülkesindeki askeri liderlerle bir toplantı gerçekleştirdi ve konu hakkında Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile görüştü.

Pazar günü, Avrupa Birliği Dışişleri Bakanı Josep Borrell Türkiye’nin eylemlerini “çok endişe verici” ve daha fazla “düşmanlık ve güvensizliğin” başlangıcı olarak nitelendirdi. Stoltenberg dün Yunanistan başbakanıyla yaptığı görüşmede uluslararası hukuka saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.

 

Peki, Avrupa Birliği Yunanistan’ın Türkiye’ye karşı yaptırım uygulanması ve Yunanistan’a destek verilmesi talebine hukuk çerçevesinde karşılık verebilir mi?

2001 yılında imzalanıp 2003 yılında yürürlüğe giren Nice Antlaşması’nın 2002’de konsolide edilen versiyonunun Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası ile ilgili Hükümlerinin 17(1)’inci maddesinde şu ifade yer almaktadır;

Bu Kesim uyarınca belirlenen Birlik politikası; belirli üye devletlerin güvenlik ve savunma politikalarının özel niteliğine halel getirmez, ortak savunmalarının Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı (NATO) çerçevesinde sağlandığını kabul eden belirli üye devletlerin Kuzey Atlantik Antlaşması’ndan kaynaklanan yükümlülüklerine saygı gösterir ve bu çerçevede oluşturulan ortak güvenlik ve savunma politikasına uygun olur.”2

 

Bu madde AB’nin NATO üyesi ülkelere karşı yaptırıma başvuramayacağının ve savunma ve güvenlik alanında AB üyesi olmayan NATO ülkeleriyle uyumsuzluk teşkil eden girişimlerde bulunamayacağını esasen ifade etmektedir.

İlgili üye devletler için bu madde, AB askeri kriz yönetimi çerçevesinde üstlendikleri eylem ve kararların her zaman NATO müttefikleri olarak Antlaşma yükümlülüklerine saygı gösterecekleri anlamına gelir. Aynı zamanda, karşılıklı olarak NATO askeri kriz yönetimi çerçevesinde AB’ye veya üye devletlerine karşı herhangi bir eylemde bulunulmayacağı anlayışıyla, hiçbir koşulda ve hiçbir krizde ortak güvenlik ve savunma politikasının bir müttefik aleyhine kullanılmayacağı anlamına da gelir. Ayrıca bu ifadelerden Birleşmiş Milletler Şartı’nın ilkelerini ihlal edecek herhangi bir eylemde bulunulmayacağı da anlaşılmaktadır.3

Özetle, Nice Antlaşması’nın maddelerinden hareketle Yunanistan’ın AB’ye yaptırım çağrısında bulunmasının hukuki bir dayanağı olmadığı açıkça görülmektedir. Yunanistan hukuka aykırı bir beklenti içerisindedir zira AB, NATO üyesi olan bir ülkeye karşı herhangi bir yaptırım uygulama hakkına sahip değildir. Eğer AB her şeye ragmen böyle bir yaptırım uygulamaya kalkışırsa, bu AB-NATO ilişkilerinin bozulmasına ve antlaşmaların ihlaline neden olacaktır.

 

Kaynaklar